Jolanta Janiczak, Do kogo należy twoja cisza?

To nie jest antologia dramatów. To jest książka, która w formie dramatycznej, dialogowej i monologowej opowiada historię i historie. Stanowi całość jako bardzo szczególny epos – zgodnie z klasyczną definicją wypełnia założenia gatunku, może tylko bez tradycyjnego podniosłego stylu, który zapewne trudno byłoby tu stwierdzić. Czy jest to więc – jak chce definicja epopei – długi i złożony poemat epicki? Z pewnością tak, choć rozpisany na głosy. Czy przedstawia obraz społeczeństwa w przełomowych momentach historycznych? Jak najbardziej, choć dotąd za przełomowe momenty uważano na ogół co innego. Czy opiewa wydarzenia o doniosłym znaczeniu? Opiewa to w tym wypadku może nie najfortunniejsze słowo, ale na pewno odkrywa je, ujawnia, zaświadcza o nich, nazywa je doniosłymi, nawet jeśli jeszcze niedawno w historii świata uznawano je za marginalne. Dlaczego właściwie spalenie na stosie, dzieciobójstwo czy zagłodzenie się na śmierć miałyby nie zostać wskazane w heroicznym eposie jako wydarzenia węzłowe, skoro odnoszą się do kwestii, problemów czy konfliktów ekstremalnie trudnych, ale dotyczących podstawowych sfer życia, a wynikających z praktyk, dyskursów i ideologii władzy? Każda z opowiedzianych tu historii ma swoją bohaterkę, a ta swą własną przepaść, winę, ból, fizjologię i wątłą nadzieję na zmianę. Każda bohaterka ma sprawę, o której zazwyczaj się milczy i granicę, którą przekracza. Między opowiadanymi tu historiami rozciągają się wieki i krainy, ale wszystkie odnajdują się tu i teraz, bo żadna opowieść, żaden dramat nie toczy się we własnym czasie historycznym, nawet jeśli niekiedy to udaje. Wszystko jest tu bowiem zapośredniczone przez najwspółcześniejsze pragnienie, by raz na zawsze zerwać z kulturowymi skryptami, przerwać zmowy milczenia i wyswobodzić się z dziedziczonych gorsetów, narzucanych wędzideł i wpychanych sobie samej knebli.