Autoportret 92 (1/2026) - Nowy wernykularyzm

Architektura wernakularna powstaje oddolnie, bez udziału architektów, często przez lata, organicznie, jest osadzona w miejscu. Bywa też nazywana rodzimą, lokalną. Konotuje wiedzę ucieleśnioną, rzemieślniczą, formę wynikającą z klimatu i dostępnych materiałów. Współcześnie otula ją mgiełka nostalgii, za tym, że „kiedyś to było, teraz to nie ma”.

Zaproponowałam, by do wernakularyzmu dołożyć w tym numerze „Autoportretu” przymiotnik „nowy”. Czułam potrzebę rozszerzenia, rozszczelnienia terminu przewodniego, choć zdawałam sobie sprawę, że zarazem „nowość” może go ograniczyć. Temat zrodził się z prób poszukiwań odpowiedzi na kryzys, na świat wielu kryzysów. Od lat wprost piętnujemy destrukcyjne działania przemysłu budowlanego i jego roli w przyspieszaniu katastrofy klimatycznej, ale też społecznej. Wernakularyzm podsuwa wiele wskazówek, w tym osadzenie w miejscu, działanie z zastanym i ciągły obieg materiałów, radykalny ponowny użytek.

Spis treści: